Jaka brytfanna jest najlepsza? Jak wybrać?

• Materiał brytfanny: żeliwo, aluminium z powłoką czy stal nierdzewna
• Brytfanna żeliwna: emaliowana czy surowa
• Rozmiar, kształt i pojemność brytfanny
• Pokrywa, indukcja i temperatura w piekarniku
• Jaka brytfanna do mięsa, chleba i zapiekanek
• FAQ – najczęściej zadawane pytania o brytfanny

Materiał brytfanny: żeliwo, aluminium z powłoką czy stal nierdzewna

Materiał decyduje o tym, jak brytfanna się nagrzewa, jak długo trzyma ciepło i jak trzeba o nią dbać. W sklepach spotkasz trzy główne grupy: żeliwo, aluminium z powłoką nieprzywierającą i stal nierdzewną.

Brytfanny żeliwne – do długiego duszenia i chleba

Żeliwo nagrzewa się wolno, ale długo i równomiernie oddaje ciepło, dlatego mięso dochodzi w nim stopniowo, bez gwałtownych skoków temperatury. To dobry wybór do gulaszu, pieczeni wołowej czy kaczki pieczonej przez kilka godzin. Brytfanny żeliwne są ciężkie, ale wytrzymują wysokie temperatury – emaliowane modele marek Kinghoff i Berlinger Haus według producentów do 280°C.

Brytfanny aluminiowe z powłoką – ceramiczną, granitową i tytanową

Aluminium szybko się nagrzewa i jest lekkie, a powłoka nieprzywierająca pozwala piec z niewielką ilością tłuszczu i łatwo umyć naczynie. Uwaga na nazwy: „brytfanna ceramiczna”, „granitowa” czy „tytanowa” to zwykle aluminiowy korpus z powłoką, a nie naczynie z ceramiki, granitu czy tytanu.

• Powłoka ceramiczna (np. Klausberg) – nie zawiera PTFE, ale według testów porównawczych szybciej niż powłoki PTFE traci właściwości nieprzywierające, zwłaszcza przy przegrzewaniu.
• Powłoka granitowa (np. Berlinger Haus) – wielowarstwowa powłoka nieprzywierająca z dodatkiem mineralnym, w modelach w sklepie do 220°C i do mycia w zmywarce.
• Powłoka tytanowa (np. Berlinger Haus) – powłoka nieprzywierająca wzmacniana cząstkami tytanu, w brytfannie z prasowanego aluminium do 200°C.

Cienkie aluminium łatwiej się odkształca przy wysokiej temperaturze, dlatego zwróć uwagę na grubość dna. Do płyty indukcyjnej potrzebne jest dno ferromagnetyczne, które producenci wtapiają w aluminiowy korpus.

Brytfanny ze stali nierdzewnej – kuchenka, piekarnik i para

Stal nierdzewna nie wchodzi w reakcję z kwaśnymi potrawami i dobrze znosi mycie w zmywarce. WMF wykonuje brytfanny ze stali Cromargan 18/10 (18% chromu i 10% niklu) z grubym dnem, które rozprowadza ciepło na całej powierzchni, a w piekarniku można ich używać do 250°C. Część modeli ma wkład do gotowania na parze albo pokrywę, którą można wykorzystać jako patelnię lub naczynie do zapiekania.

Brytfanna żeliwna: emaliowana czy surowa

Oba rodzaje żeliwa mają podobne właściwości cieplne, ale różnią się pielęgnacją i tym, co możesz w nich gotować.

Żeliwo emaliowane – bez sezonowania, także do kwaśnych potraw

Emalia to szklista warstwa, która zamyka żeliwo i jest niereaktywna. Dzięki temu możesz w niej dusić bigos, gulasz z pomidorami czy wołowinę w winie bez metalicznego posmaku, a naczynie nie wymaga sezonowania. Emaliowane brytfanny marki Hage mają ręcznie nakładaną emalię wewnątrz i na zewnątrz. Emalię chroń przed szokiem termicznym – nie zalewaj gorącego naczynia zimną wodą – i mieszaj łyżkami z drewna lub silikonu, bo metal może porysować powierzchnię.

Żeliwo surowe – sezonowane olejem

Surowe żeliwo jest zabezpieczone warstwą wypalonego oleju, która z każdym pieczeniem staje się gładsza. Producenci, np. Kinghoff i Berlinger Haus, zalecają regularne natłuszczanie naczynia cienką warstwą oleju jadalnego. Kwaśne potrawy gotowane długo niszczą tę warstwę, a pozostawione mokre naczynie może rdzewieć. W zamian dostajesz brytfannę, którą można wypalić i zabezpieczyć na nowo, a część modeli producenci dopuszczają nawet do użycia na ognisku. Jeśli często gotujesz z pomidorami, winem lub kiszoną kapustą, wybierz żeliwo emaliowane, bo surowe żeliwo w kontakcie z kwasem traci warstwę ochronną.

Rozmiar, kształt i pojemność brytfanny

Brytfanna musi zmieścić to, co pieczesz, i jednocześnie zmieścić się w piekarniku z zamkniętymi drzwiczkami.

Kształt: owalna, prostokątna czy okrągła

• Owalna (gęsiarka) – na całego kurczaka, kaczkę, gęś, schab czy golonkę.
• Prostokątna – na zapiekanki, lasagne, pieczone warzywa i porcjowane mięso.
• Okrągła – na chleb i dania jednogarnkowe, które podsmażasz na kuchence, a dokańczasz w piekarniku.

Pojemność w litrach

Do pieczenia chleba wystarczy brytfanna o pojemności ok. 3 l. Na kurczaka, pieczeń czy gulasz dla rodziny wybierz model 4,5–6 l, a na gęś, dużą kaczkę lub obiad dla gości – gęsiarkę 8 l lub większą. Pojemność zawsze porównuj z wymiarami zewnętrznymi: brytfanna 6 l może mieć 34 cm długości, a 8 l – nawet 38–41 cm.

Jak zmierzyć piekarnik

Zmierz szerokość i głębokość komory oraz rusztu, na którym stanie naczynie, i porównaj je z wymiarami brytfanny razem z uchwytami – to one najczęściej przeszkadzają w zamknięciu drzwiczek. Zostaw wokół naczynia wolną przestrzeń, żeby gorące powietrze mogło swobodnie krążyć, i sprawdź wysokość z pokrywą, jeśli pieczesz na wyższej półce.

Pokrywa, indukcja i temperatura w piekarniku

Brytfanna na indukcję

Na płycie indukcyjnej zadziała brytfanna z dnem ferromagnetycznym. Sprawdzisz to symbolem spirali na dnie lub opakowaniu albo magnesem – jeśli przylega do dna, naczynie będzie działać. Żeliwo i większość stali nierdzewnej są ferromagnetyczne, a aluminium potrzebuje wtopionego dna indukcyjnego.

Rodzaje pokryw

• Żeliwna – ciężka i szczelna, zatrzymuje wilgoć, dzięki czemu mięso się nie wysusza.
• Szklana – pozwala kontrolować pieczenie bez podnoszenia pokrywy; w części modeli ma wbudowany termometr.
• Z aromatyzerem – otwór w uchwycie pozwala dolać wino, oliwę lub wodę bez zdejmowania pokrywy.
• Pokrywa-patelnia – w niektórych brytfannach stalowych można jej użyć jako osobnej patelni lub naczynia do zapiekania.

Maksymalna temperatura w piekarniku

Dopuszczalna temperatura zależy od materiału, powłoki i uchwytów, dlatego zawsze sprawdzaj ją w specyfikacji. W brytfannach dostępnych na chefshop.pl wartości wynoszą od 200°C w modelu z powłoką tytanową, przez 220°C w granitowym i 250°C w stalowych WMF, po 280°C w żeliwnych emaliowanych. Jeśli planujesz pieczenie chleba w 250°C, wybierz brytfannę żeliwną lub stalową, bo część aluminiowych modeli z powłoką ma limit 200–220°C. W części modeli termometru wbudowanego w pokrywę nie wolno wkładać do piekarnika ani do zmywarki – sprawdź to w instrukcji przed pieczeniem.

Jaka brytfanna do mięsa, chleba i zapiekanek

Do pieczenia mięsa i drobiu

Do dużych kawałków mięsa i całego drobiu najlepiej nadaje się ciężka, owalna brytfanna żeliwna z żeliwną pokrywą. Stała temperatura i zatrzymana para sprawiają, że pieczeń wychodzi krucha i soczysta. Alternatywą jest stalowa brytfanna z grubym dnem, w której mięso obsmażysz na kuchence i dokończysz w piekarniku.

Do chleba na zakwasie

Okrągła lub owalna brytfanna żeliwna z pokrywą działa podobnie jak garnek rzymski, ale nie trzeba jej namaczać – garnek rzymski z gliny przed pieczeniem moczy się w wodzie przez 15–30 minut. Rozgrzej brytfannę w piekarniku, włóż do niej bochenek i przykryj: para z ciasta zostaje w środku, chleb lepiej rośnie w pierwszej fazie pieczenia, a po zdjęciu pokrywy skórka się przyrumienia.

Do zapiekanek i dań jednogarnkowych

Do zapiekanek i lasagne wybierz prostokątną brytfannę z powłoką nieprzywierającą albo naczynie żaroodporne, które możesz postawić prosto na stole. Do dań jednogarnkowych podsmażanych na kuchence sprawdzi się lżejsza brytfanna aluminiowa z powłoką lub stalowa – łatwiej nią manewrować, a ser i sos pomidorowy łatwo z niej domyć. Wszystkie modele znajdziesz w kategorii brytfanny, a garnki do duszenia na kuchence – w kategorii garnki.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o brytfanny

Czy brytfannę żeliwną można myć w zmywarce?

Surowego żeliwa nie myj w zmywarce – detergent usuwa warstwę oleju i naczynie zaczyna rdzewieć. Część producentów żeliwa emaliowanego dopuszcza zmywarkę, ale mycie ręczne w ciepłej wodzie z płynem jest łagodniejsze dla emalii. Zawsze sprawdź instrukcję konkretnego modelu.

Jaką powłokę wybrać: ceramiczną, granitową czy tytanową?

Powłoka ceramiczna nie zawiera PTFE, ale zwykle szybciej się zużywa. Powłoki granitowe i tytanowe są wielowarstwowe i wzmacniane dodatkami mineralnymi lub cząstkami tytanu. Niezależnie od rodzaju powłoki używaj przyborów silikonowych lub drewnianych i nie przegrzewaj pustego naczynia.

Czy każda brytfanna nadaje się do piekarnika?

Większość brytfann tak, ale z różnym limitem temperatury – od ok. 200°C w modelach z powłoką do 280°C w żeliwie emaliowanym. Sprawdź też, czy w piekarniku mogą być pokrywa, uchwyty i termometr.

Ile kosztuje brytfanna?

Na chefshop.pl brytfanny aluminiowe z powłoką kosztują ok. 150–400 zł, żeliwne surowe i emaliowane ok. 145–475 zł, a stalowe WMF ok. 550–1400 zł. Ceny zależą od materiału, pojemności i wyposażenia, np. wkładu do gotowania na parze czy termometru.

Jak usunąć przypalenia z brytfanny?

Brytfannę emaliowaną lub stalową namocz w gorącej wodzie z sodą oczyszczoną i po kilku godzinach zetrzyj resztki miękką gąbką. Surowe żeliwo wyczyść gruboziarnistą solą z odrobiną oleju, a po myciu wysusz je i natłuść cienką warstwą oleju. Powłok nieprzywierających nie szoruj ostrymi czyścikami.